FAD: FONDO DE AXUDA AO DESENVOLVEMENTO
O Estado español conta cun sistema de Axuda Oficial ao Desenvolvemento (AOD) que comprende todas as achegas de recursos realizadas aos países máis desfavorecidos economicamente. A AOD enmárcase dentro da OCDE (Organización para a Cooperación e o Desenvolvemento Económico). Esta é unha organización internacional constituída por 31 países na actualidade, entre os que se inclúe España, cuxa finalidade é promover o crecemento económico sostible e apoiar o desenvolvemento das economías menos favorecidas.
Un dos principais instrumentos financeiros da AOD é o Fondo de Axuda ao Desenvolvemento (FAD). Os créditos FAD (creados no ano 1976) son un fondo sen personalidade xurídica, dotado polo Estado español, que trata de conxugar o desenvolvemento dos seus países obxectivo co apoio á internacionalización da empresa española. Con iso facilítase a entrada das nosas empresas en mercados descoñecidos para elas e, á súa vez, os países que obteñen o financiamento fano en condicións moi vantaxosas respecto ás existentes nos mercados financeiros convencionais. Este último aspecto confírelle a este fondo un carácter concesional, é dicir, que se dispón dunhas condicións financeiras moito máis flexibles que as ofrecidas polo mercado.
Os créditos FAD operan fundamentalmente con países de renda media-baixa (en virtude do consenso OCDE). En concreto, no ano 2009, os países nos que o FAD mostrouse máis activo foron: Angola, Bosnia e Hercegovina, Cabo Verde, China, Colombia, Exipto, Ghana, Indonesia, Xordania, Marrocos, Namibia, Palestina, Perú, República Dominicana, Serbia, Túnez e Vietnam.
O FAD diríxese cara a sectores nos que o desenvolvemento dun proxecto non é viable dende un punto de vista comercial. Polo tanto, concentra a súa actuación en sectores como os bens de equipo, a educación, as enerxías renovables, o medio ambiente, a sanidade e o transporte.
Á marxe das limitacións antes sinaladas, cómpre salientar unha serie de criterios restritivos para conceder un crédito FAD:
- Se ben estes créditos poden financiar o cento por cento da operación, na maioría das ocasións concédense créditos mixtos, nos que o financiamento do FAD roldará o 50% do contrato de exportación.
- Nas operacións de consorcio con outros países esixirase que as condicións financeiras sexan similares ás españolas.
- O período de vida do investimento deberá ser polo menos igual ao prazo de amortización do crédito.
- Terase en conta o nivel de solvencia do país receptor.
- Cumprimento dos requisitos esixidos pola OCDE, no caso dos créditos de natureza comercial que gozan de certo grao de liberalidade ou subvención financeira.
A competencia sobre esta liña de apoio á empresa española é do Ministerio de Industria, Turismo e Comercio, e, máis concretamente, da Dirección Xeral de Comercio e Investimentos (a quen corresponde a análise das operacións) da Secretaría de Estado de Turismo e Comercio.
Así mesmo, a Comisión Interministerial de Axuda ao Desenvolvemento desempeña un papel decisivo non só como administradora do fondo, senón tamén como órgano encargado de levar a cabo:
- O seguimento dos acordos e protocolos subscritos por España cos países prestameiros.
- O desenvolvemento da metodoloxía para a concesión dos créditos.
- A presentación ao Consello de Ministros do Plan anual de actuación do FAD.
- A aprobación das contas anuais do fondo.
En principio, trátase de créditos intergobernamentais, polo que a súa concesión será levada a cabo polo estado español como consecuencia dunha solicitude doutro Estado estranxeiro. No entanto, a solicitude pode ser realizada directamente por aquel exportador que se atope interesado en incluír na súa oferta comercial este tipo de condicións financeiras favorables. Se así fose, o exportador solicitará a concesión do crédito a través dun escrito dirixido á Dirección Xeral de Política Comercial e Investimentos, que a analizará e decidirá sobre a súa aceptación ou non. Se resultase aceptada, iníciase a fase do procedemento de concesión do crédito FAD, na que entran en xogo as autoridades do país prestameiro, e que rematará coa formalización do acordo financeiro entre o Instituto de Crédito Oficial e o axente financeiro designado polo país beneficiario.
A distribución xeográfica do FAD foi a seguinte:
- África consolídase, unha vez máis, como principal destino do FAD para a Internacionalización. Recibiu en 2009 máis de 289 millóns de euros, equivalentes o 58% dos fondos aprobados polo Consello de Ministros, na liña da cantidade correspondente a 2008, máis de 284 millóns que representaron o 66% da cantidade total.
- Asia segue sendo un importante destino de fondos FAD, en 2009 destináronse a esta zona 92,9 millóns de euros, o 18,6%, aumentando a cantidade desde 2008, ano no que as cifras foron respectivamente 53,4 millóns de euros e un 12,4%.
- Confírmase a redución do peso de Iberoamérica, receptora de de 38,1 millóns de EUR (7,6% dos fondos) en 2009. Tendencia que viuse aumentada desde o ano 2008, onde representou o 9,2% do presuposto con algo máis de 39 millóns. Esta tendencia explícase pola graduación dun gran número de países que deixan de ser elixibles para a axuda ligada.
A anterior distribución xeográfica pódese desagregar por países, en 2009 o primer receptor de fondos FAD foi Túnez con un 24,96%, debido principalmente á ampliación dos parques eólicos en Mizerte. A continuación está Marrocos co 23,77% e China co 18,48%.
Por sectores, o principal destino dos fondos FAD é o medio ambiente con 243 millóns (57% dos fondos FAD), canalizado en catro operacións en Túnez, Marrocos, República Dominicana e Cabo Verde. O sector de transporte configúrase como o segundo sector máis importante (o marxe das liñas de crédito) con un 10,16% e infraestruturas como tercer receptor (4,37%).
Ademais do exposto ata agora, o venres 23 de abril de 2010, o Consello de Ministros aprobou unha nova liña FAD-PYME por un importe total de 55.000.000 euros. Ten como obxectivo favorecer a internacionalización da PYME española ofrecendo apoio financieiro as súas operacións de exportación de bens e servizos.
Por elo, esta nova liña ofrece créditos en termos concesionais a proxectos de exportación de PYMES españolas para países elexibles para axuda ligada.